Direct contact? 020 - 223 55 61
Menu

De kosten van calculeren voor bouwend Nederland

23 mei 2019

Kosten van calculeren in Nederland

Heb je ooit wel eens afgevraagd wat calculeren kost? Ik bedoel dan niet voor jouw bedrijf maar als gehele bouwsector? Als je je verdiept in de cijfers dan sla je stijl achterover van de getallen en vooral het verlies aan menselijk kapitaal dat calculeren als bijproduct heeft. In dit blog wil ik een poging doen om uiteen te zetten wat de kosten zijn. Dat is niet makkelijk want harde cijfers zijn er niet en dus houd ik er een conservatieve benadering op na. Ondanks dat zijn de cijfers veelzeggend en geeft vooral voor onderaannemers en leveranciers stof tot nadenken. Ik kwam er in ieder geval al gauw achter dat mijn rekenmachine te klein is.

In oktober 2014 heeft het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) een schatting gemaakt naar de kosten bij aanbestedingen. De link naar de bron kun je onderaan deze pagina teruglezen en ondanks dat de cijfers inmiddels verouderd zijn, is het zeker de moeite waard dit document te lezen. De cijfers in dit document neem ik als basis voor de berekening.

Tussen april 2013 en maart 2014 zijn volgens schatting 23.600 aanbestedingen geweest waarbij 3 of meer partijen gevraagd zijn een prijs op te geven. Dit zijn openbare aanbestedingen maar ook aanbestedingen door bedrijven en particulieren. Dit was in een periode dat de bouw weinig werk had en ik verwacht dat het aantal hedendaags groter is geworden. Laten voor het gemak aannemen dat vandaag de dag 25.000 aanbestedingen plaatsvinden per jaar.

Volgens hetzelfde document dingen per openbare aanbesteding gemiddeld 5,8 hoofdaannemers mee en bij een onderhandse aanbesteding is dit aantal 4,3. Zoals ik al zei houd ik een conservatieve benadering aan en ga ik bij de berekening uit van 4 hoofdaannemers (inschrijvers) per aanbesteding.

Kosten voor de hoofdaannemers

Alle hoofdaannemers samen maken dus 100.0000 calculaties voor aanbestedingen. Gemiddeld doet men 32 uur over het calculatiewerk en komt daar nog aanvullend werk van 10 uur voor een aanbesteding. De kosten voor een calculator zijn ongeveer € 50,-/uur. Totaal komen de kosten uit op € 210 miljoen. Tel daarbij op dat dat 75% van die kosten meegenomen moet worden bij een volgende opdracht, we rekenen immers niet voor niets.

Hiermee komt mijn berekening aardig in de buurt van het EIB dat voor de periode 2013-2014 de transactiekosten voor hoofdaannemers inschat op € 168 miljoen. In mijn berekening heb ik meer aanbestedingen aangehouden en een hoger uurtarief (€ 50 i.p.v. € 45) i.v.m. inflatie.

Aantal aanvragen voor onderaannemers en leveranciers

rodekraan

Vanaf hier wordt koffiedik kijken en werken met aannames. Niet veel gegevens zijn bekend over de werkzaamheden die onderaannemers of leveranciers verrichten voor een aanbesteding. De bouw is op dit front heel breed en dat vertroebelt de cijfers. Sommige bedrijven leveren voornamelijk aan particulieren en incidenteel aan hoofdaannemers. Andere bedrijven zitten in een bedrijfstak die valt buiten de bouwsector waardoor de getallen van de sector buiten beeld blijven. Je kunt hierbij denken aan loonbedrijven waarvan een groot deel ook werkzaamheden verricht binnen de bouwsector.

Laten we aannemen dat per aanbesteding, een calculator van een hoofdaannemer, op 12 onderdelen van een bestek een prijs nodig heeft van derden. Denk aan sloopwerk, grondwerk, funderingen, betonvlechten, leverantie beton, leverantie kozijnen, werktuigbouwkundige installaties, elektrische installaties, prefab betonproducten etc. Afhankelijk van de grootte van het werk zal dit verschillen. Veel RAW werken bijvoorbeeld kunnen grotendeels in eigen beheer worden uitgevoerd. Buiten enkele leveranties is weinig hulp van derden nodig. Bij de bouw van een nieuwe energiecentrale zal dit een ander verhaal zijn.   

Die 100.000 calculaties van hoofdaannemers voor aanbestedingen worden dan ineens 12 keer zoveel. Dat betekend dat jaarlijks voor 1.2 miljoen onderdelen een prijs opgevraagd wordt in de markt. Maar niet bij slechts één partij. Men vraagt dit op bij meerdere partijen. Hoeveel? Men heeft aan 3 prijzen genoeg om een indicatie krijgen wat iets moet kosten. Maar men vraagt echter niet altijd bij drie partijen een prijs op. Van die drie onderaannemers of leveranciers zijn er altijd een aantal die voor meer partijen rekenen. Deze behalen een hogere efficiency doordat ze meer klanten bedienen met hetzelfde werk. Dit kan voorkomen als je als leverancier benoemd wordt in een bestek. Laten we zeggen dat 25% efficiency (overlap) behaald kan worden. Dat komt neer op 1.2 miljoen x (3 -25% = 2.25) = 2.7 miljoen aanvragen die terecht komen bij onderaannemers of leveranciers.

Kosten voor onderaannemers en leveranciers

Hoelang ben je bezig met een offerte als calculator bij een onderaannemer of als accountmanager bij een leverancier? Ik ga uit van 2 uur per calculatie. Voor de één zal het minder zijn, denk aan een accountmanager bij een leverancier die in een computersysteem hoeveelheden kan aantikken en automatisch een offerte kan genereren. Voor een calculator van bijvoorbeeld een heibedrijf is het een ander verhaal. Documenten moeten ontvangen worden en weggezet worden in het eigen computersysteem, hoeveelheden uitgetrokken worden, analyses gemaakt worden, calculatie gemaakt worden en een offerte opgesteld. Twee uur is dan niet voldoende maar we kijken naar een gemiddelde. Ook hier houd ik een kostenplaatje aan van € 50,-/uur voor een calculator.

Dat alles bij elkaar opgeteld komen we uit op € 270 miljoen aan calculatiekosten voor onderaannemers en leveranciers.

Verlies aan menselijk kapitaal

In dit voorbeeld zijn per onderdeel, dat door hoofdaannemers opgevraagd wordt, negen partijen (4 x 2,25) aan het rekenen om één en dezelfde klus te mogen uitvoeren. Slechts één zal de klus daadwerkelijk uitvoeren en de overige rekenen voor Jan met de korte achternaam.

Deze 8 partijen die rekenen aan een werk dat ze niet zullen uitvoeren zijn ieder 2 uur kwijt met een kostenpost van € 50,-/uur aan calculatiekosten. In totaal wordt hier € 800,- per besteksonderdeel gereserveerd om bij een volgend project afgeschreven te kunnen worden. Het verzwakt daarmee je concurrentiepositie en je moet oppassen dat je niet teveel verliesgevende calculaties hebt. Maar in dit voorbeeld zitten 12 posten waarvoor een prijs opgevraagd is door de hoofdaannemers. In totaal is het kostenverlies € 9.600,- voor onderaannemers of leveranciers. Vrijwel de gehele kostenpost komt ten goede aan menselijke inzet ofwel arbeidskosten.

Disclaimer

Ik ben geen econoom of deskundige op het gebied van statistieken en mijn cijfers zullen op een groot aantal punten discutabel zijn voor sommigen. Persoonlijk denk ik dat deze inschatting aan de lage kant is en zijn de kosten in werkelijkheid veel hoger, vooral voor onderaannemers en leveranciers. Maar de volgende keer als je langs een bouwplaats loopt en de grote hoeveelheid busjes ziet staan van onderaannemers of leveranciers, weet dan dat een nog groter leger gerekend heeft aan hetzelfde project maar het niet geworden is. Zij zijn ergens anders aan het werk om de kosten voor die mislukte calculaties weg te werken.

 

Bronnen:    

https://www.eib.nl/pdf/transactiekosten_aanbesteden.pdf

https://www.tenderned.nl/cms/over-tenderned/data-aankondigingen

 

auteur: Nico Bouman

Nico Bouman